Lubawa

Mikołaj Kopernik przyjeżdżał do lubawskiego zamku w odwiedziny do swojego przyjaciela Tiedemana Giesego, wcześniej kanonika warmińskiego, a ówcześnie biskupa chełmińskiego. Gościł u niego dwukrotnie w 1539 r.: raz w kwietniu, aby służyć mu pomocą lekarską, drugi raz od końca czerwca do połowy września, przyjechawszy razem z Jerzym Retykiem.

Ten młody matematyk był wysłannikiem przywódców reformacji Marcina Lutra i Filipa Melanchtona, i miał za zadanie zdemaskowanie „heretyckich teorii” astronomicznych Kopernika. Jednak poznawszy jego naukowe rozważania, stał się ich zagorzałym zwolennikiem. Podczas pobytu w Lubawie, wraz z biskupem Giesem zachęcał astronoma do wydania drukiem dzieła „O obrotach”. Ostatecznie Kopernik dał się przekonać.

Lubawa, wzmiankowana po raz pierwszy w 1216 r., w 1257 r. wraz z okolicznymi terenami przeszła w ręce biskupów chełmińskich. Przyniosło jej to intensywny rozwój i uzyskanie praw miejskich w 1311 r. Biskupi wybudowali tutaj zamek, który do 1773 r. stanowił ich rezydencję. Po pożarze na początku XIX w. budowlę rozebrano. Zachowane fragmenty jego murów odrestaurowano, potem przywrócono do użytku piwnice zamkowe i odtworzono w nowoczesnej formie dwa skrzydła zabudowy. Inne zabytki miasta to: gotycki kościół św. Anny, fragmenty fortyfikacji miejskich z dwiema gotyckim basztami, późnorenesansowy kościół św. Jana Chrzciciela i św. Michała Archanioła, drewniany barokowy kościół św. Barbary, zespół klasztoru bernardynów (pocz. XVI w.).

Atrakcyjnym terenem rekreacyjnym miasta jest zrewitalizowany park Łazienki Lubawskie. Nieopodal Lubawy przepływają rzeki Drwęca i Wel, będące popularnymi szlakami kajakowymi. Na wschód od miasta rozciąga się Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich. Na jego terenie jest położona Dylewska Góra (312 m n.p.m.) – najwyższe wzniesienie północno-wschodniej Polski.